تأملاتی در قرآن — تأملاتی در قرآن

جلسه سوم : در شرح آیه قرآنی در سوره بقره که خداوند فرمود (إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكۡتُمُونَ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلۡكِتَٰبِ وَيَشۡتَرُونَ بِهِۦ ثَمَنٗا قَلِيلًا أُوْلَٰٓئِكَ مَا يَأۡكُلُونَ فِي بُطُونِهِمۡ إِلَّا ٱلنَّارَ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ ٱللَّهُ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمۡ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٌ) (174): در گذشته بیان نمودیم که کسانی که به خاطر امور دنیوی آخرت خود را فروختند و متاع دنیا را خریدند در حقیقت بهشت برین الهی را به خاطر چند سال بسیار اندک این دنیا ترک کردند و خلود و ابدیت به هیچ وجه با چند سال این دنیا قابل مقایسه نخواهد بود به همین دلیل قرآن فرمود که اینها آتش میخورند و عذاب الهی را در شکمهای آنان با خوردن از درخت زقوم بیان نمود به همین دلیل عذاب آنها نیز در شکمهایشان بود و همچنین آیه های دیگری در قرآن ذکر شده که خداوند فرمود در سوره واقعه: ثمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضَّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ- لَآكِلُونَ مِن شَجَرٍ مِّن زَقُّومٍ- فَمَالِؤُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ. پس به شکل واضح پر کردن شکم را قرآن در سه جای مختلف در قرآن بیان نمود که شکمهای خودشان را از آتش پر میکنند به دلیل اینکه به خاطر امور دنیوی آخرت را فروختند. در آخر آیه خداوند میفرماید : وَلَا يُكَلِّمُهُمُ ٱللَّهُ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمۡ- یعنی خداوند به هیچ وجه با آنها سخن نخواهد گفت و به آنها تزکیه باطنی نیز عطا نخواهد کرد چگونه خداوند در آخرت سخن میگوید در حالیکه ما میدانیم که خداوند وجودی است لامتناهی؟ میگوییم ما دو نوع کلام الهی داریم یک مرتبه این کلام کلامی است تکوینی و یک مرتبه این کلام کلامی است تشریعی وقتی که در این دنیا زندگی میکردند از کلام الهی که در کتابهای آسمانی بود دور شدند حقیقتها را به مردم نگفتند یا آیه های الهی را تحریف کردند یا معانی آنها را تغییر دادند یا اینکه حقیقت را پنهان کردند از مردم ،در آخرت نیز هر امری که ارتباط به ترقی و پیشرفت آنها دارد تا بتوانند به سوی کمال حرکت کنند از آنها محجوب خواهد شد و این است کلام تشریعی الهی ، و بتبع همین امر است که دیگر نمیتوانند با پیامبران و اوصیای پیامبران سخن بگویند و از آنها مدد بجویند برای اینکه اینها شارحان دین و بیان کنندگان شریعت الهی هستند پس این در نیز جلوی آنها بسته خواهد شد ، پس شفاعت دیگر شامل حال اینها نمیشود سپس خداوند اضافه میکند و میفرماید(ولا يزكيهم) و این کلمه در حقیقت معنای کلام تکوینی را برای ما بهتر روشن میکند ، یعنی اینکه خداوند متعال یک سری امور تکوینی را در آخرت قرار میدهد تا به وسیله آن انسانها بتوانند از یک مرحله نوری به مرحله نوری دیگر سیر کنند و این راه نیز بر آنها بسته خواهد بود. یعنی این کلام تکوینی حتی شامل اهل جهنم نیز میشود که به وسیله آتش که عمل پاک کردن باطن را انجام میدهد باطن آنها از هر امر ناپسند پاک میگردد و بعد از مدتی آمادگی این را پیدا میکنند که از آتش خارج شوند تا مسیر تکامل خودشان را حتی اگر آهسته باشد بپیمایند. ولی این انسانهایی که سبب شدند مسیر تکامل مردم به سوی خدا در دنیا بسته شود به خاطر اینکه حقیقتها را کتمان کردند و به مردم واقعیتها را نگفتند پس به همین دلیل مسیر تکامل نیز در آخرت در مقابل آنها بسته خواهد شد. و برای اینکه به اسم خدا سخنان دروغی را گفتند پس رابطه آنها با خداوند قطع میگردد برای اینکه از کلام الهی برای جرم و جنایتهای خودشان استفاده کردند پس دیگر هیچ رابطه ای بین آنها و خدا وجود نخواهد داشت. تشریع همان کتاب آسمانی است و این افرادی امور بدیلی را به مردم عرضه کردند و به جای دین الهی این اموری که بدعت بود را به مردم به عنوان دین معرفی کردند. پس تشریع زبان حال تکوین است ،و بر طبق این امر امور تکوینی محقق خواهد شد پس به تبع همین امر رحمت فعلی الهی نیز از آنها منقطع خواهد گشت ، و این کلامی را که بیان کردیم معنایش این نیست که خداوند فقط از آنها رو برگرداند بلکه معنایش این است که هیچ تکاملی دیگر نخواهند داشت و هیچ تزکیه و طهارت باطنی نیز برای آنها باز نخواهد شد. امیدوارم که معنی واضح شده باشد و الحمد لله رب العالمین.

جلسه دوم در تفسیر سوره بقره آیه 174- کسانی که حقیقتها را کتمان میکنند جلسه دوم در شرح آیه 174 در سوره بقره هستیم وقتی که خداوند فرمود: (إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكۡتُمُونَ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلۡكِتَٰبِ وَيَشۡتَرُونَ بِهِۦ ثَمَنٗا قَلِيلًا أُوْلَٰٓئِكَ مَا يَأۡكُلُونَ فِي بُطُونِهِمۡ إِلَّا ٱلنَّارَ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ ٱللَّهُ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمۡ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٌ) (174): در جلسه گذشته بیان نمودیم که خداوند متعال فرمود (ما يأكلون في بطونهم إلا النار) سپس این سؤال را مطرح کردیم که آیا عقیده فاسد بر شکم انسان تأثیر میگذارد یا بر قلب و باطن انسان؟ در جواب بیان میکنیم که افرادی که آخرت خودشان را ترک میکنند این افراد در بیشتر وقتها به خاطر امور دنیوی و مادی ترک میکنند ، و به همین دلیل روش فکر کردنشان در امور مادی است مثل خوردن و خوابیدن و بهتر زندگی کردن پس در حقیقت آنها به شکم خود فکر میکنند واز دلیل و برهان عقلی دور هستند زیرا اگر با عقل به این امر نگاه میکردند به هیچ وجه راه اشتباه را نمیرفتند برای اینکه همانگونه که امام علی عليه السلام فرمودند (العقل ما عبد به الرحمن و اکتسب به الجنان) عقل چیزی است که به وسیله آن شخص به عبادت الهی میرسد و به وسیله همین عبادت است که بهشت را بدست میاورد. و خداوند متعال میخواهد به ما نشان دهد که اشخاصی که به خاطر احترام چند روز در این دنیا حقایق را کتمان میکنند اینها شکم پرست هستند و به این وسیله میخواهد از کرامت و احترام آنها بکاهد. آیا در مورد این چنین اشخاصی که آتش میخورند آیه های دیگری در قرآن ذکر شده است؟ میگوییم آری : در سوره صافات خداوند باز فرمود که این افرادی که ظلم میکنند از جمله اشخاصی هستند که آتش میخورند وقتی که فرمود : أَذَٰلِكَ خَيۡرٞ نُّزُلًا أَمۡ شَجَرَةُ ٱلزَّقُّومِ (62) إِنَّا جَعَلۡنَٰهَا فِتۡنَةٗ لِّلظَّٰلِمِينَ (63) إِنَّهَا شَجَرَةٞ تَخۡرُجُ فِيٓ أَصۡلِ ٱلۡجَحِيمِ (64) طَلۡعُهَا كَأَنَّهُۥ رُءُوسُ ٱلشَّيَٰطِينِ (65) فَإِنَّهُمۡ لَأٓكِلُونَ مِنۡهَا فَمَالِـُٔونَ مِنۡهَا ٱلۡبُطُونَ (66) ثُمَّ إِنَّ لَهُمۡ عَلَيۡهَا لَشَوۡبٗا مِّنۡ حَمِيمٖ (67) ثُمَّ إِنَّ مَرۡجِعَهُمۡ لَإِلَى ٱلۡجَحِيمِ (68)باز در اینجا اشاره نمود که از درخت زقوم که اصلش در جهنم است و ثمره آن مثل سر شیاطین است اینها خواهند خود تا مرحله ای که شکمشان را پر خواهند کرد. و ثمره را به شیطان تشبیه کرد ممکن است به این دلیل باشد که شیطان از آتش ساخته شده است و یا به دلیل اینکه شیطان نماد شر و فساد و خروج از مسیر الهی است. پس وقتی حقیقتهای دین را پنهان کردند به خاطر شکم پرستی که داشتند پس عذاب آنها نیز باید در شکمهایشان باشد یعنی عذاب باید متناسب با فعل و عملکرد آنها باشد در جلسه آینده آیه های دیگری را در همین شأن بیان خواهیم کرد و الحمد لله رب العالمین.

معنای کلمه أمت و ملت در قرآن چیست؟